Każdego roku, 18 listopada, na całym świecie obchodzimy Dzień Świadomości FIP (Feline Infectious Peritonitis). To wyjątkowy dzień poświęcony edukacji, badaniom i zwiększaniu świadomości na temat najstarszej choroby, która dotyka koty.

Dlaczego FIP jest tak ważne?

FIP, czyli zakaźne zapalenie otrzewnej kotów, jest chorobą wywoływaną przez mutującego koronawirusa kociego. U części kotów wirus przechodzi w agresywną formę, prowadząc do rozwoju poważnych i często śmiertelnych objawów.

Jak przebiega choroba? Możemy ją podzielić na następujące fazy:

1. Faza zakażenia koronawirusem kocim

• Stres, współistniejące choroby, osłabienie immunologiczne często są furtką do rozprzestrzeniania się choroby. Wirus trafia do okolicznych węzłów chłonnych oraz nabłonka jelit co powoduje łagodne zakażenie jelitowe. Razem z krwią rozprzestrzenia się  po innych organach najczęściej wątroba, śledziona, węzły chłonne. Odporność kota ma kluczowe znaczenie na przebieg infekcji.
• W większości przypadków kot zdrowieje i staje się tylko nosicielem wirusa.

• Na tym etapie objawy mogą być niewidoczne lub bardzo łagodne: biegunka, apatia, czasem brak apetytu.

2. Mutacja wirusa w organizmie kota

• U niektórych kotów mutuje do formy fipogennej, czyli zdolnej do wywołania FIP.

• Ten etap jest wewnętrzny i niewidoczny — kot może nadal wyglądać zdrowo, ale wirus zaczyna atakować komórki odpornościowe.

3. Faza prodromalna (wczesne objawy FIP)

• Mogą pojawić się niespecyficzne objawy:

  • Apatia, brak apetytu, spadek masy ciała

  • Niewielka gorączka, nie reagująca na antybiotyki

  • Zmiany w zachowaniu lub lekka anemia

• Kot w tym momencie jest trudny do zdiagnozowania – wiele objawów jest mylonych z innymi chorobami.

4. Faza kliniczna (pełnoobjawowa FIP)

• Choroba rozwija się w dwa główne warianty:

  1. Wysiękowa („mokry”) – gromadzenie płynu wysiękowego w jamie brzusznej lub klatce piersiowej (wodobrzusze, wysięk w opłucnej). Główny objaw to trudności w oddychaniu, następnie brak apetytu, utrata masy ciał, gorączka, apatia, duszność i przyśpieszony oddech, powiększenie węzłów chłonnych krezkowych, biegunka, żółtaczka.

  2. Bezwysiękowa („sucha”) – w wersji jelitowej powstają ziarniniaki zapalne najczęściej zlokalizowane w okrężnicy, rzadziej w jelicie cienkim. Wiąże się to z zaparciami, przewlekłą biegunką lub wymiotami. Inne możliwe objawy to spadek apetytu, apatia, wyczuwalne guzkowate struktury na narządach wewnętrznych.  Ze strony układu nerwowego możliwe są ataki padaczki, drżenie, gorączka, zaburzenia równowagi. Objawy okulistyczne to m.in. oczopląs, utrata wzroku, i wypadanie trzeciej powieki.

• Objawy stają się wyraźne i nasilone: duszność, powiększenie brzucha, żółtaczka, trudności w poruszaniu się, zaburzenia widzenia.

5. Faza zaawansowana (stan krytyczny)

• Choroba prowadzi do niewydolności narządowej.

• Rokowania są poważne bez zastosowania nowoczesnej terapii antywirusowej.

• Kot może wymagać intensywnej opieki weterynaryjnej – często w tej fazie podejmowane są decyzje o leczeniu eksperymentalnym lub, w ciężkich przypadkach, o humanitarnej eutanazji.

6. Faza leczenia i remisji

• Nowoczesne leki antywirusowe mogą prowadzić do całkowitej remisji w wielu przypadkach, zarówno mokrej, jak i suchej FIP.

• Wymaga to długotrwałej, dokładnie kontrolowanej terapii, często od 8 do 12 tygodni.

• W fazie remisji kot może wrócić do normalnego życia, choć potrzebna jest kontrola weterynaryjna.

 Diagnoza choroby bywa trudna i wymaga dokładnych badań weterynaryjnych, w tym testów krwi i analizy płynów z jam ciała.

Cel Dnia Świadomości FIP

Dzień Świadomości FIP został ustanowiony m.in. przez Winn Feline Foundation w 2015 roku, aby:

• Edukować opiekunów kotów i hodowców o chorobie.

• Wspierać badania nad diagnostyką i leczeniem FIP.

• Promować odpowiedzialne zarządzanie kotami w hodowlach i kociarniach, aby ograniczać rozprzestrzenianie wirusa.

Świadomość choroby pomaga nie tylko w szybszej diagnostyce, ale również w zbieraniu funduszy na badania naukowe i nowoczesne terapie.

Postępy w badaniach

Choć FIP była przez lata chorobą praktycznie nieuleczalną, w ostatnich latach obserwujemy postępy w leczeniu i diagnostyce. Coraz więcej hodowców, weterynarzy i miłośników kotów uczestniczy w edukacji i badaniach, co daje nadzieję na skuteczniejsze metody walki z chorobą.

Jak możemy pomóc?

• Poznawać objawy i ryzyko FIP.

• Konsultować każde niepokojące objawy u swojego kota z weterynarzem.

• Wspierać fundacje i badania naukowe poświęcone FIP.

• Edukować innych hodowców i miłośników kotów, aby choroba była szybciej diagnozowana i skuteczniej leczona.

Pamiętajmy – 18 listopada to nie tylko dzień refleksji nad FIP, ale także szansa, aby działać i pomagać w edukacji oraz badaniach nad tą trudną chorobą.